Z końcem 2025 roku na stronach Rządowego Centrum Legislacji udostępniono treść projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: „ustawa o.o.ś.”) oraz niektórych innych ustaw (nr projektu UD224).

Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ich ogłoszenia, czyli stosunkowo szybko.

Zgodnie z przepisami przejściowymi, sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie zmienionych przepisów, będą podlegały dotychczasowym regulacjom. Ważną zmianą jest jednak przekazanie postępowań dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach prowadzonych przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast, które na dzień 1 stycznia 2027 r. są zawieszone na podstawie art. 63 ust. 5 i art. 69 ust. 4 ustawy o.o.ś. – do starostów, w terminie do dnia 31 stycznia 2027 r.

Projekt ustawy pozostaje obecnie na etapie opiniowania i konsultacji, przed skierowaniem do prac parlamentarnych w Sejmie.

Projektodawcy wskazują, że proponowane zmiany mają usprawnić przebieg postępowań o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (dalej: „decyzja środowiskowa”), doprecyzować definicje pojęć zawartych w ustawie oraz zapewnić zgodność polskich regulacji z prawem Unii Europejskiej w szczególności z dyrektywą EIA 2011/92/UE [1] oraz postanowieniami Konwencji z Aarhus.

W praktyce jednak, proponowana nowelizacja może prowadzić do istotnej zmiany podziału kompetencji między organami, rozszerzenia katalogu podmiotów posiadających status strony postępowania, a także wprowadzić dalszą formalizację procedury o wydanie decyzji środowiskowej.

Projekt ustawy wprowadza szereg zmian, w tym między innymi:

  1. Przeniesienie kompetencji do wydawania decyzji z gmin do starostów – w celu umożliwienia budowania wyspecjalizowanych zespołów, zapewnienia wyższego poziomu analiz merytorycznych oraz zwiększenia jednolitości praktyki. Dodatkowym argumentem tej zmiany, jest bezpośredni dostęp starostów do danych ewidencyjnych, co ma usprawnić ustalanie stron postępowania.
  2. Doprecyzowanie definicji obszaru oddziaływania, na potrzeby ustalenia kręgu stron postępowania – zmiany polegać będą na doprecyzowaniu katalogu praw rzeczowych oraz roszczeniu zakresów tytułów prawnych, uprawniających do uzyskania statusu strony w postępowaniu. Zdaniem ustawodawcy obecna definicja obszaru oddziaływania zawarta w art. 74 ust. 3a, może prowadzić do błędnego wniosku, iż analiza środowiskowa ogranicza się wyłącznie do obszaru ustalanego na podstawie tego przepisu. Nowelizacja ma jednoznacznie rozdzielić kwestie ustalania stron od zakresu merytorycznej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
  3. Wysokie kary administracyjne – projekt wprowadza dla inwestorów administracyjne kary pieniężne w wysokości od 100 tysięcy do 20 milionów złotych za realizację przedsięwzięcia bez wymaganej decyzji środowiskowej albo z naruszeniem postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania (art. 136a ust. 1a). W przypadku stwierdzenia realizacji inwestycji bez wymaganej decyzji, inwestor będzie zobowiązany do złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w terminie 60 dni, a pełną dokumentację będzie musiał przekazać w ciągu maksymalnie 18 miesięcy.
  4. Zmiana progu stron postępowania dla zastosowania zawiadomień w trybie obwieszczenia – w art. 74 ust. 3 podwyższony zostanie próg liczby stron, od którego możliwe jest stosowanie zawiadomienia w trybie obwieszczenia – z 10 do 20 stron. Projektodawca wskazuje, że brak jest podstaw do utrzymywania w postępowaniach środowiskowych bardziej restrykcyjnych zasad niż w ogólnym postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 49a k.p.a.
  5. Nowy rodzaj emisji – wprowadzona zostanie konieczność wskazania zarówno w karcie informacyjnej przedsięwzięcia jak i w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: „raport OOŚ”), rodzajów i ilości emitowanego światła. Dzięki temu analiza oddziaływania na środowisko będzie obejmowała również kwestie związane z tzw. „zanieczyszczeniem światłem”.
  6. Konsultacje społeczne i dostęp do informacji – projekt przewiduje możliwość wydłużenia przez organ terminu na składanie uwag przez społeczeństwo do maksymalnie 60 dni w sprawach szczególnie skomplikowanych. Jednocześnie zgodnie z proponowaną zmianą art. 35 uwagi lub wnioski wniesione do organu po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia, a możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.pa. zostanie wyłączona.
  7. Elektronizacja postępowań – nastąpi poprzez wprowadzenie możliwości składania wniosków oraz kluczowych dokumentów, takich jak karta informacyjna przedsięwzięcia i raport OOŚ w postaci elektronicznej, obok formy papierowej, przy czym dokumenty elektroniczne będą musiały być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Centralnym narzędziem obsługi postępowań ma być System do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko, czyli SOPOOŚ. Część regulacji dotyczących pełnej elektronizacji oraz funkcjonowania systemu ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r.
  8. Koniec przeprowadzania oceny oddziaływania, na wniosek inwestora – aktualnie art. 59 ust. 1 pkt 2 przewiduje, że przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymaga przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi inwestor w przypadku lokalizacji przedsięwzięcia na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody. Projekt przewiduje usunięcie tej normy. W uzasadnieniu wskazano, że istniejące rozwiązanie nie wynika z Dyrektywy EIA i stanowi dodatkową regulację w polskim porządku prawnym budzącą wątpliwości interpretacyjne, w tym w kontekście procedury transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
  9. Fikcja wycofania wniosku po 3 latach – w art. 69 planowane jest dodane ust. 6 zgodnie z którym, jeżeli w terminie 3 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie decyzji środowiskowej wnioskodawca nie złoży raportu OOŚ, żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wydania tej decyzji uważa się za wycofane. Potrzeba powyższej zmiany wynika z faktu, iż obecnie brak jest skutecznych instrumentów pozwalających organowi zakończyć takie postępowanie, co prowadzi do wieloletniego utrzymywania spraw w toku.
  10. Nowe zasady przenoszenia decyzji środowiskowej na inny podmiot – proponowana zmiana art. 72a ust. 1 uzależnia dokonanie przez organ zmiany decyzji środowiskowej poprzez zmianę podmiotu lub podmiotów oznaczonych jako planujących podjęcie realizacji przedsięwzięcia, od złożenia przez podmioty wskazane we wniosku o zmianę decyzji, oświadczenia o zgodzie na przejęcie przez nie obowiązków wynikających z warunków określonych w decyzji. Dodatkowo podmioty, wskazane w zmienionej decyzji jako planujące podjęcie realizacji przedsięwzięcia, odpowiadają solidarnie za realizację warunków z niej wynikających.
  11. Zasada przejęcia praw i obowiązków z decyzji środowiskowych przez nabywców nieruchomości – zostanie wprowadzona poprzez dodanie art. 72c zgodnie, z którym podmiot, który staje się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której jest realizowane lub zrealizowane przedsięwzięcie, dla którego została wydana decyzja środowiskowa, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tej decyzji. Jeżeli przedsięwzięcie, dla którego wydano decyzję środowiskową wiąże się z prowadzeniem działalności, prawa i obowiązki wynikające z tej decyzji, z chwilą objęcia tytułu prawnego do nieruchomości przejmuje podmiot prowadzący tę działalność. Podmioty, które przejmują obowiązki wynikające z decyzji odpowiadają za nie solidarnie.

Proponowana nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wprowadza istotne zmiany w procedurze uzyskiwania decyzji środowiskowej, które mogą znacząco wpłynąć na czas oraz koszty realizacji inwestycji. Inwestorzy powinni uwzględnić projektowane zmiany w harmonogramach i budżetach planowanych przedsięwzięć, aby ograniczyć ryzyko opóźnień oraz nieplanowanych wydatków. Jest to także dobra okazja do rewizji planów inwestycyjnych i rozważenia czy przyspieszenie realizacji niektórych projektów będzie korzystniejsze, gdyż pozwoli uniknąć konieczności dostosowania się do nowych regulacji prawnych.

Znaczenie projektowanych zmian dla jednostek samorządu terytorialnego

Projektowana zmiana organu właściwego do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będzie miała istotne konsekwencje organizacyjne dla jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności dla gmin dotychczas prowadzących tego rodzaju postępowania.

Po pierwsze, zmiana właściwości organu oznacza konieczność przygotowania się do przekazania części prowadzonych postępowań do starostów. W praktyce wymaga to uporządkowania dokumentacji spraw oraz dostosowania wewnętrznych procedur organizacyjnych do nowego modelu prowadzenia postępowań administracyjnych.

Po drugie, szczególne znaczenie będą miały projektowane przepisy przejściowe dotyczące postępowań zawieszonych na dzień wejścia w życie nowych regulacji. W takich przypadkach konieczne będzie zapewnienie sprawnego przekazania akt spraw właściwym organom, tak aby uniknąć dodatkowych opóźnień proceduralnych.

Po trzecie, planowana zmiana właściwości organów może wpłynąć na organizację współpracy pomiędzy gminami a starostwami w sprawach środowiskowych, zwłaszcza w odniesieniu do inwestycji o większej skali lub znaczeniu ponadlokalnym. Wymaga to odpowiedniego przygotowania organizacyjnego po stronie administracji samorządowej jeszcze przed wejściem w życie nowych przepisów.

Nowelizacja może w istotny sposób zmienić praktykę prowadzenia postępowań środowiskowych oraz rozkład ryzyk po stronie inwestorów i jednostek samorządu terytorialnego. Wspieramy w analizie skutków projektowanych regulacji, przygotowaniu postępowań do nowych wymogów oraz ocenie możliwych działań ograniczających ryzyka proceduralne jeszcze przed wejściem zmian w życie.

Kontakt: Marta Dziewulska: m.dziewulska@dsk-kancelaria.pl

_____

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity) Tekst mający znaczenie dla EOG

Poprzedni post
Następny post