1 września 2025 roku na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Propozycja znacząco zmienia podejście do kontroli legalności zatrudnienia i stanowi poważne wyzwanie dla przedsiębiorców korzystających z umów cywilnoprawnych, w tym popularnych modeli B2B.

Kluczowa zmiana – decyzja inspektora zamiast wyroku sądu

Do tej pory o istnieniu stosunku pracy przesądzał wyłącznie sąd. Nowelizacja zakłada, że okręgowy inspektor pracy będzie mógł w drodze decyzji administracyjnej stwierdzić, że współpraca stron (np. B2B czy zlecenie) jest faktycznie stosunkiem pracy.

Konsekwencje:

  • decyzja będzie miała natychmiastowy skutek,

  • odwołanie nie wstrzyma jej wykonania,

  • od momentu wydania decyzji kontraktor nabywa prawa pracownicze, a przedsiębiorca – obowiązki pracodawcy.

Procedura odwoławcza

  • 7 dni na odwołanie od decyzji inspektora do Głównego Inspektora Pracy (GIP),

  • 30 dni dla GIP na rozpatrzenie sprawy (utrzymanie, uchylenie, przekazanie do ponownego rozpoznania),

  • dopiero po tej ścieżce możliwe będzie skierowanie sprawy do sądu rejonowego.

W praktyce oznacza to wielomiesięczne funkcjonowanie firmy w stanie niepewności prawnej.

Skutki dla przedsiębiorców

Decyzja PIP o przekwalifikowaniu umowy na stosunek pracy może oznaczać:

  • obowiązek zapłaty zaległych składek ZUS i podatków za okres do 5 lat wstecz,

  • korektę rozliczeń CIT/PIT,

  • kary nakładane przez inspektorów,

  • roszczenia „nowych” pracowników (np. o urlopy, nadgodziny, odprawy).

Skutki dla kontraktorów (B2B, zleceniobiorców)

  • konieczność korekty faktur i deklaracji podatkowych,

  • brak możliwości rozliczania kosztów uzyskania przychodu,

  • ryzyko zakwestionowania faktur jako pustych i obowiązku zwrotu VAT.

Dlaczego to ważne?

Projekt daje PIP bardzo szerokie narzędzia ingerowania w swobodę kontraktowania. Oznacza to zmianę praktyki rynkowej – zwłaszcza w sektorach, gdzie umowy B2B stały się standardem (IT, usługi doradcze, branża kreatywna).

Jak się przygotować?

Już dziś warto:

  1. Przeprowadzić audyt umów cywilnoprawnych – weryfikacja, czy ich treść i sposób wykonywania nie spełniają kryteriów stosunku pracy (art. 22 §1 KP).

  2. Dostosować treści kontraktów – wprowadzić rozwiązania minimalizujące ryzyko (np. precyzyjne określenie samodzielności kontraktora).

  3. Zaktualizować procesy HR i księgowe.

  4. Przygotować plan działania na wypadek decyzji o przekwalifikowaniu – zarówno pod kątem formalnym (odwołania), jak i finansowym (rezerwy na ewentualne zobowiązania).

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Planowany termin wejścia w życie ustawy to 1 stycznia 2026 roku. Nowe przepisy są obecnie na etapie prac legislacyjnych, ich ostateczny kształt nie jest jeszcze znany. Będziemy śledzić postępy prac i informować o decyzjach ustawodawczych.

Informacja w formie alertu DSK.

Poprzedni post
Następny post