W czerwcu pojawiły się zapowiedzi podwyższenia opłat egzekucyjnych oraz wprowadzenia limitów liczby spraw, które komornik może prowadzić w ciągu roku.
Absolutnie wspieram komorników w inicjatywach dotyczących poprawy skuteczności egzekucji, jak i popieram wyższe opłaty za skuteczną egzekucję – w końcu jeśli ktoś dobrze wykonuje swoją pracę powinien być za nią odpowiednio wynagrodzony.
Niemniej zmiany z pierwszego zdania budzą moje wątpliwości, ponieważ w praktyce uderzą przede wszystkim w wierzycieli i po raz kolejny mogą utrudnić dochodzenie wierzytelności lub zablokować ich dochodzenie ze względu na ekonomię ich dochodzenia.
Rosnące opłaty – większe obciążenia dla wierzycieli
Projekt przewiduje m.in. podwyższenie tzw. opłaty końcowej do 1/20 minimalnego wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że koszt umorzenia postępowania egzekucyjnego – obecnie 150 zł – wzrośnie do ponad 230 zł. W sytuacji, gdy skuteczność egzekucji plasuje się na poziomie ok. 20–30 %, jest to bardzo wysoka bariera. Mniejsi wierzyciele, a nawet większe firmy, mogą zrezygnować z dochodzenia roszczeń o niskiej wartości, bo koszty przewyższą ewentualne odzyskane środki.
Jeszcze bardziej problematyczne jest planowane podniesienie opłaty dotyczącej doręczenia komorniczego, którą wierzyciel jest zobowiązany uiścić (de facto zamrozić bez gwarancji uzyskania) na etapie procesu sądowego.
Limity spraw – bariera w dochodzeniu należności
Drugim pomysłem jest ograniczenie liczby spraw, jakie może przyjąć komornik. Ma to zapobiegać koncentracji spraw w dużych kancelariach, w praktyce jednak przyniesie odwrotny skutek, paraliżując egzekucję. Jeśli limit dla kancelarii wyniesie 4000 spraw z rewiru oraz 1000 z wyboru wierzyciela, to wystarczy, że większy wierzyciel masowy złoży wnioski i komornik szybko osiągnie limit. Wtedy inni wierzyciele współpracujący z komornikiem dowiedzą się o odmowie dopiero z pisma zwrotnego, co nie przerwie biegu przedawnienia. Ryzyko utraty roszczenia rośnie, a niewiedza, do którego komornika kierować sprawy, wprowadzi niepotrzebny chaos.
Doświadczenia z ostatnich lat pokazują, że podobne ograniczenia przynoszą więcej szkody niż pożytku. Wprowadzenie limitów w 2015 roku spowodowało spadek liczby egzekucji o prawie połowę; uderzyło to w przychody komorników i skutkowało spadkiem dynamiki rozwoju kancelarii komorniczych oraz wpływem na ich porządek organizacyjny. Skuteczność egzekucji jednak nie wzrosła.
Zapomniani wierzyciele
Tworząc kolejne bariery w egzekucji, ustawodawca zdaje się zapominać, że to wierzyciel jest osobą uprawnioną i ponoszącą de facto szkodę. Wprowadzanie wysokich opłat oraz limitów spraw negatywnie odbije się na płynności przedsiębiorców i na dyscyplinie płatniczej w gospodarce. Już dziś około 80 % spraw kończy się bezskutecznie. Podwyżki opłat spowodują, że wiele wierzytelności po prostu zostanie spisanych na straty.
Wierzyciele oczekują rozwiązań systemowych, które realnie zwiększą skuteczność egzekucji, a nie tylko podniosą koszty jej prowadzenia. Przykładowo można skrócić procedury, zróżnicować opłaty w zależności od rodzaju egzekucji (niższe przy prostych zajęciach, wyższe przy skomplikowanych postępowaniach) oraz obniżyć tzw. kwotę wolną od potrąceń z wynagrodzenia, by można było skuteczniej egzekwować długi nawet przy płacy minimalnej.
Podsumowanie
Planowana nowelizacja ustaw komorniczych w obecnym kształcie nie uwzględnia realiów rynku ani interesu wierzycieli. Podwyższanie opłat i ograniczanie liczby spraw może doprowadzić do zmniejszenia liczby egzekucji, a tym samym zwiększyć skalę nieuregulowanych zobowiązań. Zamiast tworzyć dodatkowe bariery, ustawodawca powinien skoncentrować się na usprawnieniu procesu egzekucji i zapewnieniu wierzycielom narzędzi do skutecznego dochodzenia należności. Prawidłowo funkcjonujący system egzekucji jest kluczowy dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i zaufania do wymiaru sprawiedliwości – warto o tym pamiętać podczas prac legislacyjnych.
W przeciwnym razie będzie jak w memach o tym, że „może jest drożej niż było, ale jest taniej niż będzie”.
Jeśli masz pytania dotyczące skutków planowanych zmian w ustawach komorniczych lub egzekucji należności – skontaktuj się z naszymi ekspertami.
Kontakt: Wojciech Romanowski – adwokat, partner DSK: w.romanowski@dsk-kancelaria.pl
