Carport fotowoltaiczny, nazywany również wiatą fotowoltaiczną, to konstrukcja zadaszająca stanowiska postojowe, której dach tworzą lub pokrywają panele fotowoltaiczne. W praktyce inwestycyjnej istotne jest prawidłowe odróżnienie klasycznej wiaty od zadaszonego miejsca postojowego. Sama nazwa nadana obiektowi przez inwestora lub producenta nie przesądza bowiem o jego kwalifikacji prawnej.
Prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji wiaty. Jej definicja została wypracowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wiata jest co do zasady lekkim, samodzielnym obiektem posiadającym dach wsparty na słupach, nieobudowanym ścianami ze wszystkich stron i służącym ochronie miejsca lub rzeczy przed deszczem, śniegiem, wiatrem albo słońcem. Sądy podkreślają jednocześnie, że kwalifikacja obiektu wymaga każdorazowej oceny jego konstrukcji, funkcji, gabarytów oraz sposobu związania z gruntem.
Carport może być wiatą obejmującą zadaszone stanowiska postojowe
Typowy carport może pod względem konstrukcyjnym spełniać cechy wiaty. Jeżeli jednak przestrzeń pod zadaszeniem jest przeznaczona do postoju samochodów, przy ocenie inwestycji należy uwzględnić także przepisy dotyczące stanowisk postojowych, które obejmują również stanowiska zadaszone.
O kwalifikacji i wymaganiach dotyczących obiektu decydują jego rzeczywiste cechy oraz sposób użytkowania. Zwykła wiata może służyć ochronie materiałów, sprzętu lub maszyn, natomiast podstawową funkcją carportu jest zadaszenie miejsc przeznaczonych do postoju pojazdów. Umieszczenie paneli fotowoltaicznych na dachu nie pozbawia przestrzeni pod konstrukcją, jej funkcji postojowej.
Jakich formalności wymaga budowa wiaty?
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c) ustawy Prawo budowlane, budowa wolnostojącej wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m² nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia. Łączna liczba obiektów wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 14, tj. budynków gospodarczych, garaży i wiat, nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.
Bez pozwolenia i bez zgłoszenia można natomiast wybudować wiatę o powierzchni do 50 m², jeżeli jest sytuowana na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, albo na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Liczba takich wiat nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki.
Większe obiekty lub inwestycje przekraczające ustawowe limity zasadniczo wymagają pozwolenia na budowę. Ryzykowne jest przy tym sztuczne dzielenie jednego dużego carportu na kilka mniejszych konstrukcji w celu skorzystania ze zwolnienia.
Odległość wiaty i carportu od granicy działki
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowiska w kwestii przepisów określających minimalne odległości wiat od granicy działki. Część składów orzekających przyjmuje, że § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie ma do nich zastosowania, ponieważ wiata nie jest budynkiem, jednak obecnie coraz wyraźniej dominuje stanowisko przeciwne.
W przypadku zwykłej wiaty możliwość zastosowania przepisów o odległości budynków od granicy zależy między innymi od jej funkcji. W wyroku z 26 marca 2021 r., sygn. II OSK 1594/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepisy techniczno-budowlane mogą mieć zastosowanie do wiaty pełniącej funkcję użytkową budynku, najczęściej gospodarczego, na przykład służącej do przechowywania opału lub sprzętu rolniczego.
W odniesieniu do carportu podstawowe znaczenie mają przepisy dotyczące stanowisk postojowych, obejmujące również miejsca zadaszone. Zgodnie z § 19 ust. 2 pkt 1 przywołanego rozporządzenia stanowiska postojowe, w tym również zadaszone, należy sytuować od granicy działki budowlanej w odległości co najmniej 3 m – w przypadku parkingu do 10 stanowisk, 6 m – przy parkingu od 11 do 60 stanowisk oraz 16 m – przy parkingu obejmującym więcej niż 60 stanowisk.
Należy zachować także odległości od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynkach wskazanych w § 19 ust. 1 rozporządzenia. Dla zadaszonego parkingu przeznaczonego dla maksymalnie 10 samochodów osobowych odległość ta wynosi co do zasady co najmniej 7 m. Wyjątki przewidziane dla jednego lub dwóch stanowisk przy budynku jednorodzinnym dotyczą parkingów niezadaszonych.
Nie można zatem lokalizować carportu przy granicy wyłącznie na podstawie argumentu, że jest on lekką wiatą. Należy uwzględnić jego rzeczywistą funkcję parkingową. Niezachowanie wymaganych odległości może skutkować zakwestionowaniem legalności inwestycji przez organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego.
Instalacja fotowoltaiczna i plan miejscowy
Zwolnienie dotyczące instalowania urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW nie obejmuje automatycznie budowy konstrukcji carportu. Fundamenty, słupy, konstrukcję dachową oraz pozostałe roboty należy oceniać odrębnie. W przypadku urządzeń fotowoltaicznych o mocy większej niż 6,5 kW powstają ponadto obowiązki związane z ochroną przeciwpożarową, określone w art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c) Prawa budowlanego.
Ponadto inwestycja musi być zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Plan może określać między innymi linie zabudowy, maksymalną powierzchnię zabudowy, wysokość obiektów, liczbę miejsc postojowych oraz ograniczenia dotyczące instalacji OZE. Jeżeli dla danego terenu nie uchwalono planu, należy ustalić, czy realizacja carportu wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Podsumowując, carport fotowoltaiczny może być wiatą pod względem konstrukcyjnym, ale jednocześnie pozostaje zadaszeniem stanowisk postojowych. Dlatego jego realizacja wymaga szerszej analizy niż budowa zwykłej wiaty gospodarczej.
