Od projektu do 5%: ulga B+R i IP Box w branży meblarskiej

Dwie preferencje podatkowe, dwa mechanizmy – i czasem jeden wspólny projekt

W firmie produkcyjnej „B+R” rzadko wygląda jak laboratorium z białymi fartuchami. Częściej zaczyna się bardzo prosto: od pierwszej kreski projektanta, od prób materiałowych, od decyzji „to połączenie trzeba przeprojektować”, od nowej technologii wykończenia, od serii poprawek, które mają jeden cel – żeby mebel powstał i działał lepiej niż wczoraj.

I co ważne: działalność badawczo-rozwojowa w meblarstwie może zaczynać się już od samego początku projektowania każdego mebla i trwać aż do powstania prototypu. To właśnie wtedy pracują modelarnie, konstruktorzy, dział technologiczny, czasem także narzędziownia czy zespół wdrożeń: powstają wersje testowe, iteracje, próby, testy, korekty i dokumentacja techniczna. To jest ten etap, na którym „pomysł” zamienia się w realny wyrób.

Warto zatem poznać dwa instrumenty podatkowe, które potrafią sensownie wspierać taki proces: ulgę B+R oraz IP Box. Są różne, działają inaczej, ale w określonych sytuacjach można je stosować łącznie.

Ulga B+R i IP Box – o co chodzi w praktyce

Ulga B+R premiuje koszty ponoszone na działalność badawczo-rozwojową: najpierw zaliczasz je do kosztów uzyskania przychodu, a potem – spełniając warunki – możesz je dodatkowo odliczyć od podstawy opodatkowania.

IP Box premiuje dochód osiągany z określonych praw własności intelektualnej: taki dochód opodatkowany jest stawką 5%. To rozwiązanie „pracuje” wtedy, gdy IP jest już skomercjalizowane – zarabia na siebie w sprzedaży lub licencji.

Najważniejsze różnice

1. Podstawa preferencji

• B+R: koszty kwalifikowane działalności B+R (odliczenie „kosztowe”)
• IP Box: dochód z kwalifikowanego IP, na przykład wzorów przemysłowych

2. Na jakim etapie „łapiesz” korzyść

• B+R: gdy projektujesz, testujesz, tworzysz prototypy, dopracowujesz technologię – czyli w trakcie prac rozwojowych
• IP Box: gdy sprzedajesz/licencjonujesz rozwiązanie chronione prawem – czyli gdy IP realnie generuje dochód

3. Co musisz mieć „na wejściu”

• B+R: rzetelne wykazanie, że prace spełniają kryteria B+R oraz ewidencję kosztów kwalifikowanych
• IP Box: kwalifikowane IP + ewidencję pozwalającą ustalić dochód z tego IP

Przykładowe koszty B+R w meblarstwie (i dlaczego każdy wytwórca je ma)

Jeżeli jesteś wytwórcą, to masz B+R w kosztach częściej, niż myślisz – bo każdy wytwórca ma ludzi, materiały i procesy „pod prototyp” oraz „pod dopracowanie”.

Typowe koszty kwalifikowane, które w praktyce pojawiają się w branży to:

• wynagrodzenia osób zaangażowanych w prace projektowe, technologiczne czy konstrukcyjne w zakresie B+R (i składki),
• materiały i surowce do prototypów oraz serii próbnych (płyty, lite drewno, okucia, kleje, lakiery – wszystko, co idzie „w próbę”),
• określone ekspertyzy, opinie czy usługi związane z pracami B+R,
• amortyzacja wybranych środków trwałych i WNiP wykorzystywanych w B+R.

To jest „życie” modelarni i technologii: iteracje konstrukcji, zmiany grubości i geometrii elementów, dobór łączeń, próby stabilności, testy powłok, korekty procesu klejenia/okleinowania, eliminacja wad, prace nad nowym rozwiązaniem funkcjonalnym. Jeśli powstaje prototyp, to zwykle za nim stoi seria decyzji i prób – a to jest sedno prac rozwojowych.

IP Box: potrzebujesz kwalifikowanego IP

IP Box nie opiera się na samym „know-how” opisanym w głowie – potrzebujesz kwalifikowanego prawa własności intelektualnej. W praktyce (również w meblarstwie) będą to w szczególności:

• patenty,
• wzory użytkowe,
• wzory przemysłowe.

Ochronę możesz uzyskać zarówno dla rozwiązań stricte technicznych (np. kształtu i budowy mechanizm czy sposoby produkcji), jak i dla wyglądu zewnętrznego produktu lub jego części.

Czy można stosować B+R i IP Box razem? Tak, ale nie zawsze jest to opłacalne

W praktyce może wyglądać to tak:

• w fazie projektu i prototypu „pracuje” ulga B+R (bo masz koszty),
• w fazie komercjalizacji „pracuje” IP Box (bo pojawia się dochód z IP),

jednak często ulga B+R potrafi wygenerować tak duży koszt podatkowy, że brakuje już podatku dochodowego, który można obniżać IP Boxem – zatem jego wdrażanie może w określonych przypadkach nie być efektywne. 

Najbardziej „czuły” temat w IP Box: IP w cenie produktu

W IP Box pojawia się temat, który od razu podnosi temperaturę rozmowy: jeżeli IP jest uwzględnione w cenie produktu, to trzeba ustalić, jaka część przychodu (a potem dochodu) jest przypisana do tego IP. 

To miejsce, w którym nie wystarczy ogólne „to nasz autorski projekt” albo “100% ceny jest za IP”. Mamy jednak wypracowane metody, które pozwalają sensownie (i bezpiecznie) wydzielać tę część wartości, która wynika z chronionego rozwiązania. 

Zastrzyk płynności

Na koniec warto dodać jeszcze jeden, bardzo praktyczny wątek: to nie są ulgi „tylko o podatku” – to bywa też świetne narzędzie na płynność. Jeżeli dopiero teraz porządkujesz tematy podatkowe, to często możesz wrócić do rozliczeń za lata poprzednie poprzez korektę – aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który aktualnie sięga roku 2020.

Jeśli więc lata covidowe 2020-2022 były u Ciebie dobrymi latami (czyli był dochód i realnie zapłacony podatek), korekta rozliczeń z uwzględnieniem ulgi B+R i/lub IP Box może przełożyć się na nieoczekiwany zastrzyk gotówki w Twojej firmie.

Zapraszamy do kontaktu:

Krzysztof Śliwiński, radca prawny, dyrektor: k.sliwinski@dsk-kancelaria.pl

Karol Olejnik, prawnik, specjalista ds. własności intelektualnej: k.olejnik@dsk-kancelaria.pl