Prace nad nowelizacją przepisów rozszerzających uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy zostały wznowione. 30 stycznia Rządowe Centrum Legislacji opublikowało kolejny projekt ustawy zmieniającej ustawę o PIP oraz niektóre inne ustawy.
Decyzje Okręgowego Inspektora Pracy
Nowy projekt nadal przewiduje możliwość wydania przez Okręgowego Inspektora Pracy decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy, jednak dopiero w sytuacji, gdy podmiot zatrudniający nie zastosuje się do polecenia usunięcia naruszeń związanych z umową cywilnoprawną lub faktycznego świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Jeżeli polecenie zostanie wykonane prawidłowo, postępowanie w sprawie zostanie zakończone.
W porównaniu do poprzedniego projektu, decyzja nie będzie miała rygoru natychmiastowej wykonalności. Stanie się wykonalna dopiero po upływie terminu na wniesienie odwołania lub po uprawomocnieniu wyroku sądu stwierdzającego istnienie stosunku pracy. Wcześniej decyzja ta wywoływała natychmiastowe skutki, w zakresie m.in. prawa pracy, podatków oraz ubezpieczeń społecznych, od dnia jej wydania.
Procedura odwoławcza
Zgodnie z nowym projektem postępowanie administracyjne będzie jednoinstancyjne. Od decyzji inspektora będzie przysługiwać odwołanie bezpośrednio do sądu pracy. Należy je złożyć za pośrednictwem Okręgowego Inspektora Pracy w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji. Wszystkie dowody i twierdzenia należy przedstawić już w odwołaniu lub odpowiedzi na nie. Późniejsze powołanie nowych dowodów będzie możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach.
Powództwo sądowe
Po przeprowadzeniu kontroli zamiast wydawać decyzję, Okręgowy Inspektor Pracy będzie mógł wnieść powództwo o ustalenie stosunku pracy. Rozwiązanie to znajdzie zastosowanie zwłaszcza przy ustalaniu zatrudnienia za okresy przeszłe. Sąd będzie mógł rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeśli stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Posiedzenie powinno zostać wyznaczone w ciągu miesiąca od wniesienia pozwu. Sąd zyska także możliwość wydania wyroku wstępnego co do istnienia stosunku pracy. Natomiast w zakresie jego treści będzie mógł zarządzić rozprawę lub odroczyć jej rozpoznanie.
Ochrona osoby zatrudnionej w trakcie postępowania
Sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia chroniącego osobę zatrudnioną. Dzięki temu umowa cywilnoprawna będzie rozwiązywana wyłącznie na zasadach przewidzianych w prawie pracy. Jeżeli będzie to konieczne dla ochrony osoby zatrudnionej, sąd może dodatkowo uregulować prawa i obowiązki stron na czas trwania postępowania.
Interpretacje indywidualne
Główny Inspektor Pracy zyska uprawnienie do wydawania interpretacji indywidualnych. Wskażą one, czy dana umowa cywilnoprawna powinna być traktowana jako umowa o pracę. Taka interpretacja nie miałaby charakteru wiążącego dla podmiotu zatrudniającego. Jednak zastosowanie się do niej będzie chronić przed nałożeniem sankcji wyższych niż te wskazane w jej treści. Jednocześnie byłaby ona wiążąca dla Państwowej Inspekcji Pracy, która nie będzie mogła jej zmodyfikować, chyba że zmienią się okoliczności danej sprawy. Od interpretacji będzie przysługiwać odwołanie do sądu pracy.
Konsekwencje zmian
Pomimo złagodzenia wcześniejszych propozycji dotyczących przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, przedsiębiorcy powinni mieć świadomość, że ryzyko takie nadal istnieje. Przepisy pozostają na etapie prac legislacyjnych, jednak ze względu na duże zainteresowanie tematem należy liczyć się z tym, że mogą one szybko wejść w życie.
| Nowe przepisy zaczną obowiązywać 3 miesiące po ich ogłoszeniu. W związku z tym warto już teraz rozważyć audyt obowiązujących umów cywilnoprawnych oraz na bieżąco monitorować dalszy przebieg prac nad nowelizacją. |
Jeśli są Państwo zainteresowani przeprowadzeniem audytu umów cywilnoprawnych oraz związanych ze współpracownikami procesów, pod kątem nowych regulacji, zapraszamy do kontaktu – chętnie pomożemy w identyfikacji ryzyk i wdrożeniu niezbędnych zmian.
Krzysztof Śliwiński, radca prawny, dyrektor zespołu podatkowego: k.sliwinski@dsk-kancelaria.pl
Jakub Waszak, radca prawny: j.waszak@dsk-kancelaria.pl
