Wielu podatników na CIT estońskim jest zaangażowanych w życie lokalnych społeczności, przekazując darowizny w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Bardzo często darowizny przekazywane są przez spółki bez otoczki, czy działań marketingowych związanych z przekazaniem darowizn, a wynika z prostej chęci przekazania pomocy potrzebującym. Dobrym przykładem są darowizny przekazywane na rzecz powodzian, w ramach którego prawodawca przewidział specjalne rozwiązanie – zaniechanie poboru ryczałtu.
Darowizny a społeczna odpowiedzialność biznesu
Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą są jednym ze źródeł dochodów podlegających opodatkowaniu w modelu estońskim. W ustawie
o CIT takie wydatki nie zostały zdefiniowane, jednak jak wskazał Minister Finansów w objaśnieniach podatkowych – Przewodnik do Ryczałtu od dochodów spółek[1], wydatki związane z działalnością gospodarczą powinny mieć związek
z przychodami spółki.
W związku z powyższym sama darowizna co do zasady powinna być uznana za wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą (podlegający opodatkowaniu) – nie sposób jest bowiem uznać, że przelew środków lub przekazanie towarów bądź wykonanie świadczeń, nawet na szczytny cel, przekładało się jakkolwiek na przychody osiągane przez spółkę.
| Inaczej jest jednak, jeśli spółka korzystająca z modelu estońskiego dokona darowizny w ramach realizacji polityki CSR (odpowiedzialnej społeczności biznesu). Można bowiem uznać, że realizacja polityki CSR ma na celu budowanie pozytywnego wizerunku spółki, co już może mieć przełożenie na przychody spółki, a tym samym ma związek z działalnością gospodarczą. |
Sama realizacja polityki CSR to jednak nie wszystko – trzeba zadbać o należyte udokumentowanie jej istnienia oraz efektów jej stosowania.
Warto zatem:
- stworzyć politykę CSR,
- podzielić się polityką CSR lub jej opisem/kluczowymi założeniami na stronie internetowej i w social mediach spółki,
- zadbać o udokumentowanie przekazywanego wsparcia,
- podzielić się informacją o przekazanym wsparciu na stronie internetowej
i w social mediach spółki, - jeśli darowizna przekazywana jest na rzecz organizacji poprosić również tę organizację o podzielenie się informacją o udzieleniu wsparcia przez spółkę.
Wynika to chociażby z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 sierpnia 2024 r.[2], w której organ stwierdził m.in., że:
“Realizacja celów CSR nie następuje zatem przez sam wydatek, ale przez zbudowanie wizerunku podmiotu, który przełoży się na skutki finansowe. Świadome inwestowanie w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu wymaga informowania o tych działaniach. Takie działania powinny wynikać z wcześniejszej strategii i planu działania, na które podatnik może powołać się w przypadku wątpliwości kategoryzacji wydatku.”
Co istotne darowizny nie będą podlegały opodatkowaniu ryczałtem nawet jeśli będą przekazywane bezpośrednio na rzecz osób fizycznych[3]
Natomiast “ciche wsparcie”, niezwiązane z realizacją strategii CSR, będzie wiązało się z koniecznością uiszczenia ryczałtu z tytułu wydatków niezwiązanych
z działalnością gospodarczą, który w jest niejako karą za bezinteresowne niesienie wsparcia. Ale i od tej zasady znajdziemy wyjątki.
Darowizny na rzecz powodzian
W związku z powodzią Minister Finansów wydał rozporządzenie z 7 października 2024 r. w sprawie zaniechania poboru ryczałtu od dochodów spółek w związku
z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r[4]
| Zgodnie z rozporządzeniem przekazanie wsparcia na rzecz określonych organizacji w celu wsparcia usuwania skutków powodzi korzysta z zaniechania poboru ryczałtu od dochodów spółek. |
Z zaniechania mogą skorzystać dochody z tytułu wydatków niezwiązanych
z działalnością gospodarczą odpowiadające:
- wysokości poniesionych kosztów wytworzenia lub cenie nabycia rzeczy lub praw będących przedmiotem darowizn,
- wysokości kosztów poniesionych z tytułu wykonania nieodpłatnego świadczenia,
- jeśli te darowizny i nieodpłatne świadczenia przekazywane są na rzecz organizacji wskazanych w art. 3 ust. 2 i 3 o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie celem usuwania skutków powodzi z września 2024 r.
Organizacjami, których wsparcie skorzysta z zaniechania z podatku są m.in. fundacje i stowarzyszenia.
Istotne jest, że z zaniechania poboru nie skorzysta wsparcie udzielone w formie pieniężnej.
Jak zostało wskazane w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia pomocą może być np. zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. udostępnienie lokalu mieszkalnego, czy zapewnienie żywności.
Zaniechanie ma zastosowanie do dochodów z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą osiągniętych od 12 września do 31 grudnia 2024 r.
Wskazane rozwiązanie jest powieleniem rozwiązania wprowadzonego
w rozporządzeniu z dnia 18 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru ryczałtu od dochodów spółek w związku z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy[5]
A co, jeżeli obdarowanym jest podmiot powiązany?
Podmiotem powiązanym ze spółką korzystającą z modelu estońskiego może być także fundacja, która prowadzi działania charytatywne, np. związane ze wsparciem powodzian lub z usuwaniem skutków powodzi, wtedy takie przekazanie darowizny może być jednak bardziej ryzykowne jeśli chodzi o opodatkowanie ryczałtem.
W mojej ocenie, w takim przypadku przekazanie darowizny w na rzecz takiej fundacji nie musi prowadzić do powstania ukrytego zysku – mimo wymienienia darowizny jako przykładowego świadczenia powodującego powstanie ukrytego zysku w przypadku przekazania na rzecz podmiotu powiązanego. W tym przypadku jednak trzeba przypomnieć, że ukryte zyski powstają gdy świadczenie dokonywane jest w związku z prawem do udziału w zysku.
Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 13 sierpnia 2024 r.[6] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że nie występuje przesłanka do uznania darowizny za świadczenie dokonywane w związku z prawem do udziału w zysku, w przypadku,
w którym darowizna jest przekazywana na rzecz fundacji będącej podmiotem powiązanym, a spełnione są takie warunki:
“- Wspólnikowi z tytułu pełnionych funkcji nie będą przysługiwały żadne uprawnienia do majątku obdarowanych podmiotów powiązanych, także po ich ewentualnej likwidacji,
– Fundator nie otrzymuje z Fundacji żadnych świadczeń,
– Przedmiotowe Darowizny wejdą w skład majątku Fundacji i będą one wykorzystywane wyłącznie na cele działalności statutowej,
– Wspólnik, z tytułu pełnionych funkcji (jako fundator Fundacji) nie osiąga żadnych korzyści majątkowych.”
Tu dodatkowo trzeba wskazać, że otrzymywanie świadczeń z fundacji przez jej fundatora będącego jednocześnie wspólnikiem spółki korzystającej
z modelu estońskiego dodatkowo pozbawiłoby spółkę prawa do korzystania z tej formy opodatkowania.
Jednak w przypadku przekazania darowizny na rzecz fundacji będącej podmiotem powiązanym trzeba zachować ostrożność, bo zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażonym w interpretacji indywidualnej z 19 czerwca 2024 r.[7] do powstania ukrytego zysku dojdzie gdy spółka jest jedynym fundatorem
i darczyńcą fundacji oraz gdy to fundacja de facto wyznacza wysokość potrzebnego wsparcia.
Niekorzystne stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej można znaleźć także w interpretacji indywidualnej z 8 lutego 2024 r.[8], w której organ wskazał, że przekazywanie środków wynika z ustaleń pomiędzy podmiotami powiązanymi,
w wyniku czego powstaje ukryty zysk.
Należy uważać także na przekazywanie wsparcia na rzecz podmiotów powiązanych, które ucierpiały w wyniku powodzi – w tym przypadku organy podatkowe mogą dopatrzeć się ukrytego zysku.
Wnioski
Pomimo, że wydawałoby się, iż przekazywanie darowizn nie ma związku
z działalnością gospodarczą, to jednak nie zawsze tak jest. Wskazany związek
z działalnością gospodarczą wystąpi, kiedy przekazywanie darowizn jest realizacją strategii społecznej odpowiedzialności biznesu, gdzie pomoc niesiona przez podatnika ma ustrukturyzowany i zaplanowany mechanizm. Sama realizacja strategii CSR jest tym samym działaniem mającym na celu promowanie spółki jako odpowiedzialnej społecznie.
Ponadto należy pamiętać, że w szczególnych okolicznościach prawodawca wprowadza rozwiązania oparte na zaniechaniu poboru podatku. Takie rozwiązanie zostało przewidziane dla darowizn przekazywanych na rzecz powodzian, czy
w związku z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy, jednak i w takich sytuacjach niezbędne jest spełnienie określonych przesłanek do zastosowania tych przepisów.
[1] Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z 23 grudnia 2021 r. – Przewodnik do Ryczałtu od dochodów spółek.
[2] Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 sierpnia 2024 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.330.2024.2.MK; podobnie w M. in. interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 maja 2024 r. nr0111-KDIB2-1.4010.47.2024.2.KK, 8 kwietnia 2024 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.53.2024.2.DD, 29 stycznia 2024 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.616.2023.2.MC, 16 stycznia 2024 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.630.2023.1.ASK, 1 grudnia 2023 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.630.2023.1.ASK.
[3] Potwierdza to interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 maja 2023 r. nr 0111-KDIB1-1.4010.139.2023.2.BS.
[4] Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 października 2024 r. w sprawie zaniechania poboru ryczałtu od dochodów spółek w związku z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1550).
[5] Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru ryczałtu od dochodów spółek w związku z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy (Dz.U. z 2022 r. poz. 641).
[6] Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 sierpnia 2024 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.213.2024.2.AJ.
[7] Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 19 czerwca 2024 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.170.2024.2.SJ.
[8] Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z interpretacji indywidualnej z 8 lutego 2024 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.662.2023.1.ANK.
