Internetowa zbiórka prowadzona przez influencera Łatwoganga przyciągnęła ogromne zainteresowanie opinii publicznej – zarówno ze względu na skalę zaangażowania, jak i wysokość zebranych środków. Wraz z jej zakończeniem pojawiły się jednak pytania dotyczące zasad funkcjonowania takich inicjatyw: jakie prawa przysługują darczyńcom, jakie obowiązki spoczywają na organizatorach oraz w jaki sposób środki mogą być wydatkowane.
Temat ten został szczegółowo omówiony w artykule red. Justyny Piąsty Zbiórka Łatwoganga. Jakie prawa mają darczyńcy? opublikowanym na portalu Dzień Dobry TVN, w którym wypowiada się m.in. Kinga Kozłowska-Witek, radczyni prawna i menedżerka w DSK Kancelaria.
Charakter prawny zbiórek internetowych
Jak wyjaśnia Kinga Kozłowska-Witek, w przypadku wpłat dokonywanych online co do zasady nie mamy do czynienia ze zbiórką publiczną w ścisłym rozumieniu przepisów. Ten reżim dotyczy przede wszystkim zbierania ofiar w gotówce lub w naturze w przestrzeni publicznej.
W przypadku zbiórek internetowych kluczowe znaczenie mają natomiast zasady darowizny, treść celu zbiórki, status organizatora oraz obowiązki fundacji. To właśnie te elementy wyznaczają ramy prawne całego przedsięwzięcia.
Prawa darczyńców – oczekiwania a rzeczywistość prawna
W dyskusji publicznej często pojawia się przekonanie, że osoba, która przekazuje środki na określony cel, powinna mieć wpływ na sposób ich wydatkowania. Jak podkreśla ekspertka DSK, z prawnego punktu widzenia sytuacja wygląda inaczej.
Darczyńca nie staje się współzarządzającym zbiórką ani współgospodarzem przekazanych środków. Najczęściej mamy do czynienia z klasyczną darowizną – pieniądze są przekazywane na określony cel, a podstawowe uprawnienie darczyńcy polega na oczekiwaniu, że zostaną one wykorzystane zgodnie z tym celem, statutem organizacji oraz obowiązującym prawem.
Jednocześnie sama wysokość wpłaty nie wpływa na zakres praw darczyńcy. Osoba, która przekazała symboliczną kwotę, oraz ta, która wpłaciła bardzo wysoką sumę, mają co do zasady taki sam status prawny. Większa wpłata nie daje automatycznie prawa do współdecydowania o wydatkach ani żądania indywidualnego rozliczenia.
Obowiązki informacyjne fundacji
Istotnym zagadnieniem jest również zakres obowiązków informacyjnych organizacji prowadzącej zbiórkę.
Jak wskazuje Kinga Kozłowska-Witek, fundacja ma obowiązki informacyjne i sprawozdawcze, jednak mają one charakter ogólny, a nie indywidualny. Oznacza to, że organizacja powinna wykazać, że działa zgodnie z celem i przepisami, ale nie ma obowiązku tworzenia odrębnych rozliczeń dla każdego darczyńcy.
Prawo akcentuje przede wszystkim tzw. transparentność systemową – czyli zdolność do wykazania, że środki zostały wykorzystane zgodnie z deklarowanym celem. Nie oznacza to jednak konieczności szczegółowego przypisywania każdej wpłaty do konkretnego wydatku.
Granice wydatkowania środków
Kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalnego wykorzystania środków ma opis celu zbiórki.
To właśnie treść komunikatu skierowanego do darczyńców wyznacza granice, w jakich fundacja może dysponować zebranymi pieniędzmi. Jeżeli zbiórka była prowadzona na określony cel – np. pomoc osobom chorym na nowotwory – środki powinny być przeznaczone na działania mieszczące się w tym obszarze.
Dopuszczalna jest pewna elastyczność w ramach tego celu (np. przeznaczenie środków na leczenie, rehabilitację czy transport), jednak nie jest możliwe wykorzystanie ich na cele prywatne, sprzeczne ze statutem lub niezgodne z wcześniejszymi deklaracjami.
Rola platform internetowych
W przypadku zbiórek prowadzonych za pośrednictwem platform internetowych (takich jak siepomaga.pl) ich rola ma charakter techniczny.
Jak podkreślono w artykule, platformy te zazwyczaj nie są stroną umowy darowizny – pełnią funkcję narzędzia umożliwiającego przekazywanie środków oraz komunikację. Kluczowe znaczenie ma natomiast to, kto jest organizatorem zbiórki oraz jaki cel został określony.
Podsumowanie
Zbiórki internetowe, szczególnie te o dużej skali, pokazują jak silne mogą być społeczne emocje i oczekiwania związane z pomocą charytatywną. Jednocześnie – jak wynika z wyjaśnień Kingi Kozłowskiej-Witek w artykule red. Justyny Piąsty – konstrukcja prawna takich działań opiera się na zasadach darowizny, które w wielu aspektach różnią się od intuicyjnych wyobrażeń darczyńców.
Z perspektywy prawa kluczowe znaczenie mają: cel zbiórki, status organizatora oraz obowiązek działania zgodnie z przepisami i deklaracjami wobec darczyńców.
Artykuł Zbiórka Łatwoganga. Jakie prawa mają darczyńcy? został opublikowany na portalu Dzień Dobry TVN 30 kwietnia 2026 roku.
